Biologia i rozpoznawanie ryb: pytania z odpowiedziami

Sum został opisany jako ryba o nagim ciele bez łusek, długich wąsach i bardzo długiej płetwie odbytowej. Płaski, kaczy pysk dotyczy szczupaka, dwie płetwy grzbietowe wskazano u okoniowatych, a pojedynczy wąs na brodzie u miętusa.

Podstawa: rozpoznawanie rodzin ryb - sumowate · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje karpia, leszcza i płoć jako przykłady ryb karpiowatych rozcierających pokarm zębami gardłowymi. Okoń, sandacz i jazgarz są podani jako okoniowate, a łosoś, troć i głowacica jako łososiowate. Sum, miętus i węgorz opisano w innych grupach rozpoznawczych.

Podstawa: budowa ryby - zęby gardłowe · Rozwinięcie tematu

Wypis zalicza bobra i wydrę do ssaków żyjących w wodzie, ale niebędących rybami. Żaby i traszki wskazano jako płazy, a żółwie jako gady. Raki, małże i minogi także nie są rybami, lecz nie są w wypisie ssakami.

Podstawa: rozpoznawanie organizmów wodnych - zwierzęta niebędące rybami · Rozwinięcie tematu

Wypis zawęża ochronę ścisłą głowacicy do osobników występujących w dorzeczu Dunaju. Sformułowanie o osobnikach poza populacją Zalewu Wiślanego dotyczy ciosy przy ochronie częściowej, Morze Sargassowe opisuje węgorza, a składanie ikry na roślinach dotyczy ryb fitofilnych.

Podstawa: rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. - ochrona ścisła · Rozwinięcie tematu

Piskorz znajduje się w wypisie na liście gatunków objętych ochroną częściową. Jesiotr ostronosy, koza złotawa i strzebla błotna są wymienione na liście ochrony ścisłej, więc nie są poprawnymi odpowiedziami na pytanie o ochronę częściową.

Podstawa: ochrona gatunkowa ryb i minogów - ochrona częściowa · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje kiełbia jako rybę psammofilną, czyli składającą ikrę na piasku. Różanka jest ostrakofilna, lipień należy do litofilnych, a lin do fitofilnych.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Ryby litofilne składają ikrę na żwirze i kamieniach, a wśród nich wypis wymienia pstrąga potokowego. Lin, karp i karaś należą w wypisie do ryb fitofilnych, czyli składających ikrę na roślinach.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

W wypisie jako ryby kanibale, czyli zjadające własny gatunek, wymieniono szczupaka, sandacza i okonia. Płoć, leszcz i ukleja podano jako przykłady ryb ławicowych, lin, karp i sum jako ryby tarła letniego, a łosoś, troć i pstrąg potokowy jako ryby tarła jesiennego.

Podstawa: tarło i zachowania ryb - kanibalizm · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje wprost, że tarło to rozród ryb. Wędrówka na Morze Sargassowe dotyczy węgorza, narząd hydrostatyczny to pęcherz pławny, a grupa ryb jednego gatunku poruszających się razem to ławica.

Podstawa: tarło - pojęcie tarła · Rozwinięcie tematu

Tarło jesienne łososia, troci i pstrąga potokowego przypada na październik-grudzień. Pozostałe terminy z wypisu odnoszą się do tarła wiosennego lub letniego innych gatunków.

Podstawa: tarło - terminy rozrodu · Rozwinięcie tematu

Płetwa tłuszczowa między płetwą grzbietową a ogonową jest cechą łososiowatych. Karpiowate nie mają płetwy tłuszczowej, okoniowate rozpoznaje się po dwóch płetwach grzbietowych, a sum ma nagie ciało, wąsy i bardzo długą płetwę odbytową.

Podstawa: rodziny ryb - łososiowate · Rozwinięcie tematu

W wypisie płetwy nieparzyste to grzbietowa, odbytowa i ogonowa. Piersiowe oraz brzuszne należą do płetw parzystych, dlatego zestawy zawierające te płetwy nie odpowiadają pytaniu.

Podstawa: budowa ryby - płetwy · Rozwinięcie tematu

Ryby litofilne składają ikrę na żwirze i kamieniach. Fitofilne wykorzystują rośliny, psammofilne piasek, a ostrakofilne składają ikrę do jamy skrzelowej małża. To rozróżnienie dotyczy miejsca składania ikry.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Wśród okoniowatych wypis wymienia okonia, sandacza i jazgarza. Jaź, lin i brzana są wymienione przy karpiowatych, więc należą w tym zestawieniu do innej rodziny.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - rodziny · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że szczupak odbywa tarło wczesną wiosną na zalanych łąkach i w płyciznach. Żwir i kamienie dotyczą ryb litofilnych, piasek ryb psammofilnych, a jama skrzelowa małża ryb ostrakofilnych.

Podstawa: tarło - tarło wczesnowiosenne · Rozwinięcie tematu

Ochrona gatunkowa obejmuje między innymi zakaz umyślnego chwytania okazów. Wypis nie wiąże zakazu z połowem ryb bez płetwy tłuszczowej, rozrodem ryb fitofilnych ani tworzeniem ławic. Zakazy ochronne dotyczą okazów gatunków chronionych oraz ich siedlisk.

Podstawa: rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. - ochrona gatunkowa zwierząt · Rozwinięcie tematu

Wypis wyraźnie odróżnia gatunki chronione od nierodzimych: chronionej ryby nie wolno zabić, a nierodzimą trzeba uśmiercić. Ochrona gatunkowa obejmuje także zakazy chwytania, transportu, przetrzymywania i posiadania okazów, więc warianty o zatrzymaniu lub przewiezieniu są błędne.

Podstawa: ochrona gatunkowa - ryby i minogi · Rozwinięcie tematu

Okoń i sandacz zostały wymienione przy tarle wczesnowiosennym, z okresem kwiecień-maj. Marzec-kwiecień dotyczy szczupaka, maj-czerwiec ryb z tarłem letnim, a październik-grudzień łososia, troci i pstrąga potokowego. Daty są podobne, dlatego łatwo je pomylić.

Podstawa: tarło - terminy tarła · Rozwinięcie tematu

W ochronie częściowej wymieniono ciosę jako osobniki poza populacją Zalewu Wiślanego. Dorzecze Dunaju pojawia się w wypisie przy głowacicy objętej ochroną ścisłą, a Morze Sargassowe przy wędrówce węgorza. Populacja Zalewu Wiślanego jest tu wyraźnie wyłączona przez sformułowanie z wypisu.

Podstawa: rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. - ochrona gatunkowa zwierząt · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że okoniowate mają dwie płetwy grzbietowe, a u okonia pierwsza z nich jest kolczasta. Płetwa ogonowa, odbytowa i brzuszna nie zostały tam wskazane jako kolczaste. Pomyłka zwykle wynika z niedokładnego zapamiętania cechy całej rodziny okoniowatych.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - okoniowate · Rozwinięcie tematu

Ryby oddychają skrzelami, a wymiana gazowa zachodzi na blaszkach skrzelowych omywanych wodą. Pęcherz pławny dotyczy zanurzenia, linia boczna jest narządem zmysłu, a zęby gardłowe służą rybom karpiowatym do rozcierania pokarmu.

Podstawa: budowa ryby - oddychanie · Rozwinięcie tematu

W wypisie wskazano, że u ryb kostnoszkieletowych skrzela osłania wieczko skrzelowe. Pęcherz pławny reguluje głębokość zanurzenia, linia boczna odbiera drgania i ruchy wody, a płetwa tłuszczowa jest cechą niektórych rodzin ryb.

Podstawa: budowa ryby - skrzela · Rozwinięcie tematu

Ryby ostrakofilne składają ikrę do jamy skrzelowej małża, a przykładem podanym w wypisie jest różanka. Ikra na roślinach dotyczy ryb fitofilnych, na żwirze i kamieniach litofilnych, a na piasku psammofilnych.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Do łososiowatych wypis zalicza między innymi pstrąga tęczowego. Lipień jest opisany osobno jako Thymallidae, choć również ma płetwę tłuszczową; miętus reprezentuje dorszowate, a sandacz należy do okoniowatych.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - rodziny · Rozwinięcie tematu

Miętus został opisany jako słodkowodny przedstawiciel dorszowatych w Polsce z pojedynczym wąsem na brodzie. Długie wąsy i bardzo długa płetwa odbytowa odnoszą się do suma, płaski pysk i tylne położenie płetwy grzbietowej do szczupaka, a duża barwna płetwa grzbietowa do lipienia.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - dorszowate i miętus · Rozwinięcie tematu

Pęcherz pławny jest narządem hydrostatycznym, który reguluje głębokość zanurzenia ryby. Linia boczna odbiera drgania i ruchy wody, wieczko osłania skrzela u ryb kostnoszkieletowych, a zęby gardłowe służą rybom karpiowatym do rozcierania pokarmu.

Podstawa: budowa ryby - pęcherz pławny · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje lipienia jako Thymallidae. Pomyłka z łososiowatymi może wynikać z tego, że lipień również ma płetwę tłuszczową, ale w wypisie nie został zaliczony do Salmonidae. Karpiowate i okoniowate to odrębne grupy wymienione przy innych gatunkach.

Podstawa: rodziny ryb - lipień · Rozwinięcie tematu

W wypisie żaby i traszki wskazano jako płazy żyjące w wodzie, ale niebędące rybami. Bóbr i wydra są tam ssakami, a żółwie gadami. Raki, małże i minogi również nie są rybami, ale należą do innych grup niż płazy.

Podstawa: rozpoznawanie organizmów wodnych - zwierzęta niebędące rybami · Rozwinięcie tematu

W wypisie szczupak występuje przy rodzinie szczupakowatych. Okoniowate obejmują okonia, sandacza i jazgarza, sumowate dotyczą suma, a dorszowate w wodach słodkich reprezentuje miętus.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - rodziny · Rozwinięcie tematu

Ryby fitofilne składają ikrę na roślinach. Żwir i kamienie dotyczą ryb litofilnych, piasek ryb psammofilnych, a jama skrzelowa małża ryb ostrakofilnych.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Płetwy parzyste to płetwy piersiowe i brzuszne. Płetwy grzbietowa, odbytowa i ogonowa należą do płetw nieparzystych, dlatego zestawy z tymi płetwami nie odpowiadają przepisanej klasyfikacji.

Podstawa: budowa ryby - płetwy · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje, że ryby oddychają skrzelami, a wymiana gazowa zachodzi na blaszkach skrzelowych omywanych wodą. Pęcherz pławny reguluje zanurzenie, linia boczna odbiera drgania i ruchy wody, a płetwa tłuszczowa jest cechą rozpoznawczą niektórych rodzin, nie narządem oddechowym.

Podstawa: budowa ryby - oddychanie · Rozwinięcie tematu

Miętus odbywa tarło zimowe w okresie grudzień-luty. Szczupak trze się wczesną wiosną, lin latem, a pstrąg potokowy jesienią.

Podstawa: tarło - pory tarła · Rozwinięcie tematu

Linia boczna odbiera drgania i ruchy wody, dzięki czemu ryba może wyczuwać przeszkody i ofiary także w mętnej wodzie. Rozcieranie pokarmu dotyczy zębów gardłowych, osłona skrzeli to wieczko skrzelowe, a zapas pokarmu wylęgu stanowi woreczek żółtkowy.

Podstawa: budowa ryby - narządy zmysłów · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że sandacz, sum oraz ciernik opiekują się ikrą i potomstwem, a samiec pilnuje gniazda. Szczupak, sandacz i okoń są wymienione jako przykłady kanibali, płoć, leszcz i ukleja jako ryby ławicowe, a łosoś, troć i pstrąg potokowy przy tarle jesiennym.

Podstawa: tarło - opieka nad potomstwem · Rozwinięcie tematu

Szczupak odbywa tarło wczesnowiosenne w marcu-kwietniu, na zalanych łąkach i w płyciznach. Kwiecień-maj odnosi się w wypisie do okonia i sandacza, maj-czerwiec do tarła letniego lina, karpia i suma, a październik-grudzień do tarła jesiennego łososia, troci i pstrąga potokowego.

Podstawa: tarło - terminy tarła · Rozwinięcie tematu

Tarło letnie lina, karpia i suma przypada według wypisu na maj-czerwiec. Marzec-kwiecień podano przy szczupaku, kwiecień-maj przy okoniu i sandaczu, a październik-grudzień przy łososiu, troci i pstrągu potokowym.

Podstawa: tarło - okresy tarła · Rozwinięcie tematu

Wypis zalicza certę i świnkę do ryb odbywających tarło wczesnowiosenne. Karp jest wskazany przy tarle letnim, sielawa przy tarle jesienno-zimowym, a brzana pojawia się w wykazie ryb litofilnych.

Podstawa: tarło - pory tarła · Rozwinięcie tematu

Jesiotr ostronosy jest wymieniony wśród gatunków objętych ochroną ścisłą. Różanka, piskorz i śliz pospolity znajdują się w wypisie wśród gatunków objętych ochroną częściową.

Podstawa: ochrona gatunkowa - ochrona ścisła · Rozwinięcie tematu

Miętus jest w Polsce jedynym słodkowodnym przedstawicielem dorszowatych i ma pojedynczy wąs na brodzie. Sum ma nagie ciało i długie wąsy, węgorz ma ciało wężowate, a szczupak należy do szczupakowatych.

Podstawa: rodziny ryb - dorszowate · Rozwinięcie tematu

Lipień ma dużą, barwną płetwę grzbietową i również płetwę tłuszczową. Nagie ciało z długimi wąsami opisuje suma, zęby gardłowe są cechą karpiowatych, a pojedynczy wąs na brodzie dotyczy miętusa.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - lipień · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje, że węgorz ma ciało wężowate i odbywa wędrówkę katadromiczną na Morze Sargassowe. Dorzecze Dunaju pojawia się przy głowacicy, Zalew Wiślany przy ciosie, a zalane łąki i płycizny przy tarle szczupaka.

Podstawa: rodziny ryb - węgorz · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje, że u sandacza, suma i ciernika to samiec pilnuje gniazda. Wylęg z woreczkiem żółtkowym dotyczy zapasu pokarmu larwy, a ławica oznacza grupę ryb poruszających się razem, nie opiekuna gniazda.

Podstawa: tarło - opieka nad ikrą i potomstwem · Rozwinięcie tematu

Minogi opisano jako krągłouste, czyli bezszczękowce, z lejkowatym otworem gębowym bez szczęk. Nie są rybami karpiowatymi, skorupiakami ani płazami, choć wypis podkreśla, że żyją w wodzie i bywają pułapką na egzaminie.

Podstawa: rozpoznawanie organizmów wodnych - minogi · Rozwinięcie tematu

Ryby składające ikrę na piasku to psammofilne. Fitofilne składają ikrę na roślinach, litofilne na żwirze i kamieniach, a ostrakofilne do jamy skrzelowej małża. W wypisie jako przykład ryby psammofilnej podano kiełbia.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Ryby karpiowate nie mają zębów w szczękach, ale mają zęby gardłowe, którymi rozcierają pokarm. Płetwa tłuszczowa wskazuje na łososiowate i lipienia, dwie płetwy grzbietowe na okoniowate, a pojedynczy wąs na brodzie na miętusa.

Podstawa: rodziny ryb - karpiowate · Rozwinięcie tematu

Do tarła letniego wypis zalicza lina, karpia i suma, z terminem maj-czerwiec. Miętus, sielawa i sieja są związane z tarłem zimowym lub jesienno-zimowym, szczupak, okoń i sandacz z tarłem wczesnowiosennym, a łosoś, troć i pstrąg potokowy z tarłem jesiennym.

Podstawa: tarło - grupy terminowe · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje, że sielawa oraz sieja odbywają tarło jesienno-zimowe. Miętus ma tarło zimowe, szczupak wczesnowiosenne, lin i karp letnie, a łosoś i troć jesienne. Różnica między określeniami jesienne oraz jesienno-zimowe jest tu istotna.

Podstawa: tarło - terminy tarła · Rozwinięcie tematu

Wypis wskazuje, że ryby karpiowate nie mają zębów w szczękach, a pokarm rozcierają zębami gardłowymi. Regulowanie głębokości zanurzenia dotyczy pęcherza pławnego, odbieranie drgań i ruchów wody dotyczy linii bocznej, a osłanianie skrzeli dotyczy wieczka skrzelowego.

Podstawa: budowa ryby - zęby gardłowe · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że pęcherza pławnego nie mają między innymi głowacze i minogi. Pozostałe zestawy nie są w tym miejscu wskazane jako przykłady organizmów bez pęcherza pławnego.

Podstawa: budowa ryby - pęcherz pławny · Rozwinięcie tematu

Okoniowate wymienione w wypisie, czyli okoń, sandacz i jazgarz, mają dwie płetwy grzbietowe, a u okonia pierwsza jest kolczasta. Pozostałe opisy dotyczą odpowiednio suma, węgorza i szczupaka.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - okoniowate · Rozwinięcie tematu

Ryby fitofilne składają ikrę na roślinach, a wśród nich wypis wymienia karasia. Lipień należy do litofilnych, kiełb do psammofilnych, a różanka do ostrakofilnych.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Szczupak ma wydłużone ciało, płaski kaczy pysk i płetwę grzbietową przesuniętą daleko ku tyłowi. Nagie ciało z długą płetwą odbytową opisuje suma, dwie płetwy grzbietowe są cechą okoniowatych, a duża barwna płetwa grzbietowa z płetwą tłuszczową dotyczy lipienia.

Podstawa: rodziny ryb - szczupakowate · Rozwinięcie tematu

Minóg nie jest rybą, lecz krągłoustym bezszczękowcem z lejkowatym otworem gębowym bez szczęk. Kiełb, lipień i miętus są w wypisie omawiane jako ryby.

Podstawa: rozpoznawanie organizmów wodnych - minogi · Rozwinięcie tematu

Woreczek żółtkowy jest zapasem pokarmu dla wylęgu, zanim larwa zacznie pobierać pokarm z zewnątrz. Odbieranie drgań i ruchów wody dotyczy linii bocznej, regulacja zanurzenia pęcherza pławnego, a osłona skrzeli wieczka skrzelowego.

Podstawa: tarło - rozwój wylęgu · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że ławicowe są między innymi płoć, leszcz, ukleja i sielawa. Szczupak jest wymieniony jako przykład kanibala, sum jako gatunek opiekujący się ikrą i potomstwem, a węgorz przy opisie wędrówki katadromicznej.

Podstawa: zachowanie ryb - ławica · Rozwinięcie tematu

W wypisie karpiowate oznaczono nazwą Cyprinidae. Salmonidae dotyczy łososiowatych, Thymallidae podano przy lipieniu, a Hucho hucho to nazwa łacińska głowacicy.

Podstawa: rodziny ryb - karpiowate · Rozwinięcie tematu

Nazwa Acipenser oxyrinchus została w wypisie podana przy jesiotrze ostronosym. Koza złotawa, głowacica i minóg morski także są wymienione przy ochronie ścisłej, ale mają inne nazwy łacińskie. Pytanie sprawdza dopasowanie nazwy, a nie samą kategorię ochrony.

Podstawa: ochrona gatunkowa - ochrona ścisła · Rozwinięcie tematu

W wykazie ochrony częściowej podano brzankę i wyraźnie zaznaczono, że nie jest to brzana. Certa i świnka pojawiają się w wypisie przy tarle litofilnym, a piekielnica jest gatunkiem z listy ochrony częściowej, ale bez takiej uwagi.

Podstawa: ochrona gatunkowa - ochrona częściowa · Rozwinięcie tematu

Do karpiowatych w wypisie zaliczono między innymi jazia. Sandacz należy do okoniowatych, miętus reprezentuje dorszowate w wodach słodkich, a troć jest łososiowata. To typowe pomyłki przy rozpoznawaniu rodzin ryb.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - rodziny ryb · Rozwinięcie tematu

Ryby ostrakofilne składają ikrę do jamy skrzelowej małża, a w wypisie wskazano przy tej grupie różankę. Kiełb jest podany jako psammofilny, lin jako fitofilny, a certa jako litofilna.

Podstawa: tarło - grupy ekologiczne · Rozwinięcie tematu

Wypis podaje, że zęby gardłowe znajdują się w gardzieli, na łukach skrzelowych. Ryby karpiowate nie mają zębów w szczękach, dlatego wskazanie szczęk jest błędne. Linia boczna i płetwa grzbietowa dotyczą innych elementów budowy ryby.

Podstawa: budowa ryby - zęby gardłowe · Rozwinięcie tematu

Ławica to grupa ryb tego samego gatunku poruszających się razem. Taki sposób zachowania pomaga w ochronie przed drapieżnikami i ułatwia znajdowanie pokarmu. Warianty mówiące o różnych gatunkach, ochronie gatunkowej albo pilnowaniu gniazda nie odpowiadają definicji z wypisu.

Podstawa: zachowania ryb - ławica · Rozwinięcie tematu

Węgorz został opisany jako ryba o wężowatym ciele. Płaski, kaczy pysk dotyczy szczupaka, bardzo długa płetwa odbytowa dotyczy suma, a duża barwna płetwa grzbietowa dotyczy lipienia. Są to cechy przydatne przy rozpoznawaniu gatunków.

Podstawa: rozpoznawanie ryb - węgorz · Rozwinięcie tematu