Raki - wymiar i okres ochronny zależny od płci

Raki są w polskim rozporządzeniu wyjątkiem pod dwoma względami: mierzy się je inaczej niż ryby, a ich okres ochronny zależy od płci. To jedyny taki przypadek w całym akcie.

Wymiary ochronne

Gatunek	Wymiar	Podstawa
Rak szlachetny - samica	12 cm	§ 6 ust. 1 pkt 25 lit. a
Rak szlachetny - samiec	10 cm	§ 6 ust. 1 pkt 25 lit. b
Rak błotny	10 cm	§ 6 ust. 1 pkt 24

Okres ochronny: inny dla samic i samców

Płeć	Okres ochronny
Samce	15 października - 15 marca
Samice	15 października - 31 lipca

Dotyczy to zarówno raka szlachetnego (§ 7 ust. 1 pkt 19), jak i błotnego (pkt 18). Samice są chronione o ponad cztery miesiące dłużej, bo przez wiosnę i początek lata noszą jaja i wylęg przyczepione do odwłoka. Rozpoznanie płci jest więc warunkiem legalnego połowu, a nie ciekawostką.

Raki mierzy się inaczej niż ryby

Długość raka mierzy się od wierzchołka rostrum do końca telsona, czyli od czubka wyrostka między oczami do końca środkowej płytki wachlarza ogonowego (§ 6 ust. 2). Wymiar jest nierównością ostrą - rak równy wymiarowi wraca do wody.

Raki obce: zupełnie inny obowiązek

Rak luizjański, marmurkowy, pręgowaty i sygnałowy to gatunki obcego pochodzenia. Nie mają wymiarów ani okresów ochronnych, a rozporządzenie nakłada przy nich obowiązek uśmiercenia złowionego osobnika i zakaz wypuszczania go z powrotem - ani do łowiska, w którym go złowiono, ani do innych wód (§ 8). Powodem jest dżuma raczych, którą gatunki obce przenoszą i która wyniszczyła rodzime populacje.

Okręg może zaostrzyć, nie poluzować

Liczby z rozporządzenia to dolna granica ochrony w całym kraju. Okręg PZW może je zaostrzyć, ale nie złagodzić. Ogólnopolski regulamin amatorskiego połowu ryb Zarządu Głównego PZW nie zawiera żadnych liczb - oddano je okręgom.

Stan prawny: rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 lipca 2023 r. (Dz. U. poz. 1373), obowiązujące od 27 lipca 2023 r. Jeżeli gdzieś zobaczysz inne liczby, sprawdź datę - rozporządzenie z 12 listopada 2001 r. zostało uchylone.